บทกวีของ เปลื้อง วรรณศรี

[เลิศชาย ปานมุข]

          เปลื้อง วรรณศรี เป็นผู้นำนักศึกษาธรรมศาสตร์คนสำคัญท่านหนึ่ง ในการเรียกร้องมหาวิทยาลัยคืน ใน "ขบวนการ๑๑ ตุลา ๒๔๙๔" ที่สามารถชุมนุมเรียกร้องมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์คืนจากการยึดครองของคณะทหารได้สำเร็จคำขวัญปลุกใจที่ เปลื้อง วรรณศรี ร้อยกรองไว้ในครั้งนั้นและได้จารึกจดจำมาถึงคนรุ่นหลัง คือ

"หากขาดโดมเจ้าพระยาท่าพระจันทร์............ก็ขาดสัญลักษณ์พิทักษ์ธรรม"

          เปลื้อง วรรณศรี มีบทบาทเคลื่อนไหวทางการเมืองหลายอย่าง เคยเป็น ส.ส. จังหวัดสุรินทร์ เมื่อ จอมพลสฤษดิ์ธนะรัชต์ ได้ยึดอำนาจตนเองเมื่อ ตุลาคม ๒๕๐๑ เปลื้อง วรรณศรี ถูกจับกุมและขังอยู่ประมาณแปดปี เมื่อได้รับการปล่อยตัวก็ถูกคุกคามด้วยอำนาจมืด จึงหนีเข้าป่า และขอลี้ภัยไปอยู่ประเทศจีนจนเสียชีวิต 

ตัวอย่างบทกวี

น้ำขวางที่กว้างจะแคบลง

๏ เห็นแม่น้ำที่ขวางหน้าประหม่าถอย
มัวนั่งคอยน้ำแห้งแล้งได้หรือ
หวังให้ตลิ่งวิ่งนำทางที่ขวางอือ
คิดก็คือบ้าใบ้ไร้ความคิด

ย่นทะเลด้วยเรือเมื่อจะข้าม
ต้องใช้ความมานะเข้าประดิษฐ์
อันอุปสรรคขวากขวางทางชีวิต
ก็ไม่ผิดแม่น้ำขวางหนทางคน

มีมือไว้ใช้อ้อนวอนความหวัง
ถ้ามีหลังไว้แบกแลกลาภผล
มีสมองไว้พร่ำยอมจำนน
ชีวิตตนคือทาสขาดสำนึก

ประวัติศาสตร์ชาติมนุษย์พิสุทธิ์ด้วย
สองมือช่วยรังสรรค์ป้องกันศึก
พัฒนาโลกมา โอฬารึก
ด้วยความบึกบึนผืนอันยืนยง

แม้เมฆก็จะสลายกระจายฝอย
ภูเขาก็จะย่อยแยกแหลกเป็นผง
แม่น้ำกว้างที่ขวางจะแคบลง
เมื่อประสงค์ต่อสู้ชูสัจจธรรม ๚

เปลื้อง วรรณศรี

กรรมเวร?

๏ เห็นอาคารบ้านเรือนเหมือนนิมิต
เสกสถิตสูงเด่นเป็นสง่า
สลับสีที่ประจงลงทาบทา
ชะลอฟ้ามาดินแทบสิ้นอาย

ทั่วปราสาทราชวังที่รังสรรค์
เวียงสวรรค์ชั้นเทพได้เสพสาย
อีกวัดวาอารามอร่ามราย
มันมากมายเกินกว่าจะจารึก

สร้างให้เขาอยู่เย็นและเป็นสุข
เสพสนุกจนตายเช้าบ่ายดึก
แต่คนสร้างแท้แท้ได้แต่นึก
ได้แต่ฝึกฝันสรวงหลอกลวงเรา

แท้เวียงสวรรค์ชั้นฟ้าปักคาหลัง
เราแต่ตั้งหน้าสร้างอย่างน่าเศร้า
คนที่นอนช้อนทองประคองเอา
คอยแต่เฝ้าเร้าหลอกบอกว่าเวร

เวรอะไรที่ไหนใส่มาหนอ?
เวรที่ป้อยอหมดปดเณรเถร
เวรที่คนเช่นกันมากั้นเกณฑ์
มันควรเข่นขับไสไปนรก ! ๚

เปลื้อง วรรณศรี ,๒๕๐๐