สงครามเวียดนาม

[เลิศชาย ปานมุข]

สงครามเวียดนาม

สงครามเวียดนาม (Vietnam War,ค.ศ.1957-1975)เป็น สงครามระหว่างเวียดนามเหนือ และเวียดนามใต้ที่สนับสนุนโดยสหรัฐอเมริกา เพื่อตัดสินว่าควรรวมเวียดนามเป็นหนึ่งเดียวตามข้อตกลงเจนีวา ค.ศ.1954 หรือไม่ สงครามจบลงด้วยชัยชนะของเวียดนามเหนือ และรวมประเทศเวียดนามทั้งสองเข้าด้วยกัน ซึ่งปกครองโดยพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศเวียดนาม ในประเทศเวียดนามเองเรียกสงครามนี้ว่า สงครามปกป้องชาติจากอเมริกัน หรือ สงครามอเมริกันหรือสงครามเศรษฐกิจ เพราะโฮจิมินห์ต้องการที่จะให้เวียดนามเดินตามทางขงจื้อ และรวมอำนาจไว้กับตัวเอง

สาเหตุของสงครามเวียดนาม
กำเนิดขบวนการใต้ดิน

? ในระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 ขบวนการเวียดมินห์ได้ถือกำเนิดขึ้นโดย โฮจิมินห์เป็นผู้นำระยะแรกการดำเนินการนั้นเพียงเพื่อหวังว่าจะขับไล่ ญี่ปุ่นออกจากประเทศไปเท่านั้นแต่ครั้นในปี ค.ศ.1944พวกเวียดมินห์ได้ตั้งกองบัญชาการกองโจรขึ้นโดยได้รับการสนับสนุน กำลังและอาวุธจากสหรัฐอเมริกา แต่กำลังการรบของเวียดมินห์นั้นยังเป็นกองกำลังเล็กๆยังไม่สามารถที่จะไปต่อ ต้านพวกญี่ปุ่นได้

? ต่อมาในเดือนมีนาคม ค.ศ.1945 สถานการณ์เริ่มเปลี่ยนแปลงไป คือ ญี่ปุ่นได้ปลดอาวุธและขังทหารฝรั่งเศสประจำอินโดจีนจึงเป็นเหตุทำให้ ฝรั่งเศสนั้นเสียศักดิ์ศรีไปมากเพราะขณะเกิดเรื่องนี้ญี่ปุ่นกำลังจะแพ้ สงคราม ซึ่งเท่ากับเป็นการเปิดโอกาสให้ชาวเวียดนามกลุ่มต่างๆที่ดิ้นรนเพื่อเป็น เอกราชได้เริ่มดำเนินการทันทีซึ่งผู้นำนั้นก็คือเบาไต๋ ซึ่งเคยเป็นจักรพรรดิแคว้นอันนัม ได้สถาปนาตนเองขึ้นเป็น "จักรพรรดิแห่งเวียดนาม"

...และต่อมาทำให้กลุ่มของเบาไต๋มีความหวัง ยิ่งขึ้นคือนายพลเดอโกลล์ ได้กล่าวคลุมเครือว่าอยากให้เวียดนามปกครองตนเองซึ่งทำให้พวกชาตินิยมใน เวียดนามต่างก็มีความหวังในเรื่องเอกราชโดยสันติวิธียิ่งขึ้นไปอีกแต่ เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในเวลาต่อมาได้ทำลายความหวังลงไปเพราะกลุ่มเวียดมินห์ ได้สั่งให้ประชาชนต่อต้านญี่ปุ่นแต่คำสั่งนี้มีเจตนาแอบแฝงไว้เพื่อหวังผล อีกทางหนึ่ง โดยมีเจตนาหาทางป้องกันไม่ให้ฝรั่งเศสกลับมามีอำนาจในเวียดนามอีก

ประกาศเอกราชในเวียดนาม

? ซึ่ง การที่กลุ่มเวียดมินห์นั้นได้สั่งให้ประชาชนต่อต้านญี่ปุ่น ได้ผลดีมากในทางภาคเหนือของประเทศ จักรพรรดิเบาไต๋ได้สละตำแหน่งประมุขของประเทศแล้วจัดตั้งรัฐบาลชั่วคราวขึ้น แล้วประกาศเอกราชในเวลาต่อมา ความสำเร็จในการยึดอำนาจครั้งนี้ ทำให้พวกคอมมิวนิสต์ที่ปะปนอยู่ในหมู่ชาตินิยมเวียดนามสามารถตั้งตนในหมู่ คณะชั้นนำของขบวนการปฏิวัติได้

ต่างชาติเข้าแทรกแซง

? ฝรั่งเศสยังมีความพยายามที่จะยึดครองเวียดนามอยู่ แต่โอกาสยังไม่อำนวยเพราะขาดกำลังทหารและพาหนะลำเลียง แต่เวียดนามก็ยังคงตกอยู่ในสภาพดังเดิม เพราะมหาอำนาจฝ่ายพันธมิตรผู้ชนะสงครามได้เข้ามายึดครองแทน โดยมีอังกฤษเข้ายึดครองภาคใต้ของเวียดนาม จีนคณะชาติยึดครองทางภาคเหนือของเวียดนาม ชาวเมืองต่างไม่พอใจในการกระทำของอังกฤษ นายพลเกรซี่ย์ ผู้บัญชาการกองทัพอังกฤษในเวียดนาม ได้ประกาศกฎอัยการศึกในเขตที่ยึดครอง สำหรับฝรั่งเศสมีทหารจำนวนเล็กน้อยได้มาถึงไซง่อนแล้ว ไปยึดตึกที่ทำการของรัฐบาล รื้อฟื้นอำนาจของฝรั่งเศสใหม่

ขบวนการผู้รักชาติ

? โฮจิมินห์เริ่มเล็งเห็นถึงความเสียเปรียบ พยายามที่จะเอาชนะฝรั่งเศสซึ่งกระทำได้ก็โดยการรวบรวมชาวเวียดนามที่มีหัว ชาตินิยมไปเป็นพวกและเพื่อเป็นการปกปิดการหนุนหลังคอมมิวนิสต์พร้อมกับแสดง ให้ประชาชนเห็นว่าเป็น ขบวนการผู้รักชาติโดยสั่งยุบพรรคคอมมิวนิสต์อย่างเปิดเผยและจัดตั้งแนวแห่ง ชาติขึ้นแทน ส่วนพรรคคอมมิวนิสต์นั้นได้กลายเป็นองค์กรใต้ดิน ดำเนินการอย่างลับๆต่อมาเป็นเวลานาน

ข้อตกลงระหว่างจีนคณะชาติกับฝรั่งเศส

? ภาคเหนือของเวียดนาม เป็นที่มั่นของขบวนการเวียดมินห์แต่มีกองทัพจีนคณะชาติอยู่ฝรั่งเศสอยากให้ จีนคณะชาติถอนตัวไปเพื่อจะได้ปราบพวกเวียดมินห์ และยึดภาคเหนือคืนได้สะดวกขึ้นดังนั้นในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1946ฝรั่งเศสจึงได้ตกลงกับเจียงไคเซ็คยอมยกเลิกสิทธพิเศษในจีนเพื่อแลกกับ การถอนทหารจีนออกไปจากภาคเหนือของเวียดนาม โฮจิมินห์พอเข้าใจถึงผลจากข้อตกลงนี้ ดังนั้นเพื่อไม่ให้ต้องปะทะกับฝรั่งเศสและจีน จึงต้องยอมให้ฝรั่งเศสยึดที่มั่นบางแห่งในภาคกลางและภาคเหนือเพราะขณะนี้โฮ จิมินห์ ยังไม่พร้อมที่จะรบหรือต่อต้านกับชาติใดๆทั้งสิ้น

พยายามแสวงหาสันติภาพ

? ฝรั่งเศสและเวียดมินห์ต่างก็พยายามจะตกลงกันโดยสันติวิธีโดยโฮจิมินห์ยอมให้ ฝรั่งเศสเคลื่อนกำลังเข้ายังฮานอยและไฮฟอง ส่วนฝรั่งเศสก็ตอบแทนด้วยการรับปากว่าจะให้เวียดนามเป็นประเทศเสรีแต่ผลที่ ได้รับจากการตกลงดังกล่าวได้กลายเป็นสาเหตุแห่งความยุ่งยากร้ายแรงในเวลาต่อ มากล่าวคือ การประชุมเจรจากันระหว่าง2ประเทศนั้นไม่ลงรอยกันมากขึ้น เพราะการประชุมส่วนใหญ่เกี่ยวกับปัญหาทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรมไม่ได้กล่าวถึง เสรีภาพเลย ฝรั่งเศสมุ่มที่จะยึดครองด้วยกำลังทหารในช่วงเวลานี้ได้เกิดเหตุร้ายในไฮฟอง หลายครั้ง ฝรั่งเศสระดมยิงหมู่บ้านไฮฟองเสียหายมากมาย

? ผลจากการกระทำดังกล่าว ทำให้ฝ่ายเวียดมินห์เห็นว่า การตกลงโดยสันติวิธีกับฝรั่งเศสคงไม่เป็นผล ดังนั้นจึงได้สั่งเคลื่อนกำลังพลโจมตีกองทหารฝรั่งเศสทั่วประเทศทันทีในวัน ที่ 19 ธันวาคม ค.ศ. 1946

ปัญหาระหว่างฝรั่งเศส-เวียดมินห์

? เอกราชของเวียดมินห์ที่ชาวเวียดนามแสวงหากลายเป็นปัญหาสำคัญทางการเมืองที่ สำคัญที่สุดและเป็นผลทำให้ชาวเวียดนามที่มีหัวปานกลางที่สังกัดกลุ่มชาติ นิยมซึ่งในระยะแรกคิดจะปรองดองกับฝรั่งเศสโดยจะยอมรับการปกครองของฝรั่งเศส แบบใดแบบหนึ่งแล้วต้องสัญญาให้เอกราชที่สมบูรณ์ในภายหลังแต่ฝรั่งเศสไม่สนใจ จึ่งทำให้พวกชาตินิยมกลุ่มนี้พยายามจัดตั้งแนวสหภาพชาตินิยมเมื่อเดือน พฤษภาคม ค.ศ.1947และได้กลายเป็นพลังการต่อต้านที่สำคัญในเวลาต่อมา

..ด้วย เหตุดังกล่าวฝรั่งเศสจึงได้กลายเป็นที่เกลียดชังของพวกชาตินิยมชาวเวียดนาม แม้แต่พวกไม่เคยต่อต้านฝรั่งเศสและนักการเมืองก็ต้องให้ความร่วมมือกับพวก ปฏิวัติหรือหนีไปนอกประเทศ ต่อมาในภายหลังฝรั่งเศสได้เสนอต่อเวียดนามให้มีเสรีภาพในวงกรอบแห่งสหภาพ ฝรั่งเศส แต่ก็ไม่ให้ความแน่ชัดในทางปฏิบัติ จึงเป็นเหตุให้พวกเวียดมินห์ที่ไม่พอใจฝรั่งเศส ทำการกวาดล้างชาวเวียดนามด้วยกันเองที่สนับสนุนข้อเสนอดังกล่าวของฝรั่งเศส

 ? ปี ค.ศ.1948 โงดินห์เตียมได้เสนอให้ฝรั่งเศสยกฐานะเวียดนามขึ้นเป็นประเทศในเครือจักรภพ แต่ฝรั่งเศสไม่ยอมรับ แต่อย่างไรก็ตาม ฝรั่งเศสก็พยายามที่จะแก้ไขข้อผิดพลาดของตนด้วยการเชิญเบาไต๋ ขึ้นเป็นหัวหน้าคณะรัฐบาล แต่ก็ไม่เกิดผลดีแก่ฝรั่งเศสแต่อย่างใด เพราะฝ่ายชาตินิยมหมดความไว้วางใจในฝรั่งเศสเสียแล้ว นอกจากนี้พวกคอมมิวนิสต์เวียดมินห์ ได้ควบคุมความเคลื่อนไหวของพวกชาตินิยมโดยสิ้นเชิง และเบาไต๋ก็ไม่ได้เป็นที่นิยมของประชาชน

 ? การมองข้ามความสำคัญของพลังความรู้สึกทางชาตินิยมของชาวเวียดนาม และการไม่แสวงหาสันติภาพด้วยความบริสุทธิ์ใจ เป็นความผิดพลางขั้นแรกของฝรั่งเศส ตลอดจนไม่นึกถึงความสำคัญของความร่วมมือสนับสนุนจากประชาชน ซึ่งเท่ากับเป็นการช่วยให้ข้าศึกสามารถรวมตัวกันได้เป็นปึกแผ่นและรวดเร็ว ยิ่งขึ้น

? สหรัฐอเมริกาได้เริ่มเข้าช่วยฝรั่งเศสในการรบกับ เวียดมินห์เมื่อปี ค.ศ.1950เป็นต้นมา สหรัฐอเมริกาได้เข้าไปพัวพันกับเวียดนามมากยิ่งขึ้น ซึ่งรวมถึงค่าใช้จ่ายในด้านการทหาร เศรษฐกิจก็เพิ่มขึ้นด้วย
 
เกิดขึ้นเมื่อ
> พ.ศ. 2500 - 2518

สถานที่
> เวียดนาม กัมพูชา และลาว

สาเหตุ
>รวมชาติเวียดนาม (เวียดนามเหนือ)
>ทฤษฎีโดมิโน (สหรัฐอเมริกา)

ผลลัพธ์
> สนธิสัญญาสันติภาพเพื่อให้ทหารอเมริกาถอนทัพใน พ.ศ. 2516
> ชัยชนะของเวียดนามเหนือ
> เวียดนามใต้สิ้นสภาพประเทศและการรวมชาติเวียดนาม
> ความพ่ายแพ้ของสหรัฐอเมริกาและพันธมิตร

ผู้ร่วมสงคราม
ฝ่ายโลกเสรี
> เวียดนามใต้
> สหรัฐอเมริกา
> เกาหลีใต้
> ออสเตรเลีย
> นิวซีแลนด์
> ฟิลิปปินส์
> สาธารณรัฐเขมร
> ไทย
> ราชอาณาจักรลาว

ฝ่ายคอมมิวนิสต์
> เวียดนามเหนือ
> เวียดกง
> จีน
> สหภาพโซเวียต
> เกาหลีเหนือ
> เขมรแดง
> ขบวนการประเทศลาว(ปะเทดลาว)

ความสูญเสีย
> เวียดนาม: ตาย: 220,357>บาดเจ็บ: 1,170,000 คน
> สหรัฐฯ:ตาย:58,159>สูญหาย2,000>บาดเจ็บ:303,635 คน
> เกาหลีใต้: ตาย: 4,960 > บาดเจ็บ: 10,962 คน
> ไทย: ตาย: 1,351 คน
> ออสเตรเลีย:ตาย:โดยประมาณ520>บาดเจ็บ: 2,400 คน
> นิวซีแลนด์: ตาย: 37 > บาดเจ็บ: 187 คน
> รวมยอดผู้เสียชีวิต: 285,831
> รวมยอดผู้บาดเจ็บ: โดยประมาณ 1,490,000

ความสูญเสีย
> เวียดนามเหนือและเวียดกง:ตาย/สูญหาย: 1,176,000 > บาดเจ็บ: 600,000+
> สาธารณรัฐประชาชนจีน:ตาย:1,446;บาดเจ็บ: 4,200
> สหภาพโซเวียต:ตาย:ไม่ทราบ,คาดว่าไม่เกิน 24 คน
> รวมยอดผู้เสียชีวิต: โดยประมาณ 1,177,446
> รวมยอดผู้บาดเจ็บ: โดยประมาณ 604,000+
> พลเรือนเวียดนามใต้ตาย:โดยประมาณ1,581,000 คน
> พลเรือนกัมพูชาตาย: โดยประมาณ 700,000
> พลเรือนเวียดนามเหนือตาย:โดยประมาณ 3,000,000 คน
> พลเรือนลาวตาย: โดยประมาณ 50,000 คน

ที่มา  :  วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี